آنچه کارشناسان ما می گویند

کلینیک چاقی

موضوع : تغذیه و سرطان روده بزرگ

تاریخ : 2/8/2012 12:48:41 PM

مرجع :

مقدمه: دستگاه گوارش وظیفه خوردن، هضم، جذب و دفع غذا را بر عهده دارد.این دستگاه از دهان شروع شده و به مقعد ختم می شود و شامل اجزای دهانی- حلقی، مری، معده، کبد وکیسه صفرا، لوزالمعده و روده‌های کوچک و بزرگ است. دستگاه گوارش یکی از بزرگترین دستگاههای بدن بوده ، دارای سطح جذبی بسیار زیاد و سلولهای ایمنی فراوان است و از بافتهای بسیار فعال بدن محسوب می شود. مسیر عبور مواد غذایی در دستگاه گوارش بدین صورت است که غذا درابتدا وارد دهان شده و پس از جويده شدن و بلع، از طریق مری وارد معده مي شود . در معده تا حدودي تجزيه شده و به روده باريک راه مي يابد . روده باريک در واقع بزرگترين قطعه در دستگاه گوارش مي باشد و طول آن حدود ۶ متر مي باشد . روده باريک تجزيه مواد غذايي را ادامه داده و قسمت عمده مواد غذايي را جذب مي نمايد . سپس روده باريک به روده بزرگ ( کولون ) متصل مي شود که يک لوله عضلاني بطول حدود ۵/۱ متر مي باشد. روده بزرگ از چند جزء تشکیل شده که شامل سکوم، کولون (صعودی، عرضی، نزولی و سیگموئید)، رکتوم و مقعد است. در ابتداي روده بزرگ آب و املاح و مقدار جزيي مواد غذايي جذب مي شوند. روده بزرگ در انتها به راست روده و از آنجا به مقعد ختم مي شود که نقش اساسي در دفع مواد زايد را بر عهده دارند .


همانگونه که بیان شد روده بزرگ چند قسمت دارد. هر کدام از اين قسمتها ديواره ايي متشکل از چندين لايه دارند که مي توانند منشاء سلولهاي سرطان اوليه باشند و سرطان در هر کدام از اين قسمتها مي تواند شروع شود. در سرطان کولون (سرطان روده بزرگ)، سلول‌های سرطانی در داخل بافت روده شروع به تکثیر می‌کنند..سرطان روده بزرگ و راست روده ممکن است بتدريج و در طي ساليان دراز رشد اپیدمیولوژی: سرطان روده بزرگ به عنوان یک بیماری شایع و درعین حال قابل پیشگیری، همواره توجه مراکز سلامت و بهداشتی سراسر دنیا را به خود جلب کرده است. سرطانهاي روده بزرگ سومين سرطان بدخیم شايع در بين مردان و زنان و دومین عامل مرگ ناشی از سرطان است. بيش از ۹۵٪ از سرطانهاي روده بزرگ از نوع آدنوکارسنيوم مي باشند. این بیماری در هر سنی بروز می‌یابد، اما میزان بروز در سن بالای 50 سال بیشتر است و در مردان بیش از زنان رخ می دهد. امروزه مي دانيم که اکثر اين سرطانها در ابتدا بصورت پوليپ ( تومورهاي خوش خيم که از ديواره به داخل روده رشد مي کنند )‌ تظاهر مي نمايند . برداشتن بموقع اين پوليپها مي تواند نقش مهمي در جلوگيري ازسرطان داشته باشد بنظر مي رسد مجموعاً ميزان مرگ و مير ناشي از سرطان روده بزرگ در طي ۱۵ سال گذشته کاهش يافته است . از آنجائیکه این سرطان در مراحل اولیه درمان پذیر است شايد دلايل کاهش میزان مرگ و میر این بیماران عبارت از بهبود روش های غربالگری و تشخيص زودرس، درمانهاي جديدتر و تعداد کمتر بيماران باشند. . علائم سرطان کولون: اکثر تومورهای روده تا مراحل پیشرفته بدون علامت هستند و حتی علائم آن برای این بیماری اختصاصی نیست و ممکن است در سایر بیماری های روده نیز مشاهده شوند. اغلب بیماران مبتلا به این سرطان به دلیل علائمی چون خونریزی و درد شکم و تغییر در اجابت مزاج به پزشک مراجعه می کنند. از آنجا که این علائم بر اساس محل تومور تفاوت دارند، باید به این نکته توجه شود که اغلب تومورهای قسمت چپ روده با درد، خونریزی، اسهال، دل پیچه و نفخ همراه هستند در حالی که تومورهای قسمت راست روده، اغلب با ضعف، بی حالی، کم خونی و لاغری تظاهر پیدا می کنند. در صورت مشاهده هر کدام از علائم ذکر شده در بالا یا نشانه های زیر باید به پزشک مراجعه نمود: • دفع مدفوع خونی، کاهش قابل ملاحظه وزن، احساس خستگی، رخوت و تنبلی، سستی (بدلیل کم خونی( ، یبوست ( دفع مدفوع کمتر از سه بار در هفته یکی از نشانه های سرطان روده بزرگ می باشد)، احساس سنگینی و پُری شکم (به علت اینکه تومور در انتهای روده رشد می کند)، تهوع و استفراغ (به چند دلیل به وجود می آید: کاهش جریان خون، درد و یبوست)، گاز معده و نفخ، دل پيچه، تغيير در اجابت مزاج بصورت باريک شدن قطر مدفوع و درد مقعد از مواردی هستند که می تواند در صورت توجه و پیگیری، به تشخیص سرطان روده بزرگ کمک نماید. از آنجائیکه سرطان روده اگر در مراحل اولیه تشخیص داده ‌شود، قابل درمان بوده و در مقابل، هنگامی که سرطان در مراحل آخر شناسایی شود، درمان کامل بعید به‌نظر می‌رسد هر چند که علایم ذکر شده، بعد از به وجود آمدن و رشد کردن سلول های سرطانی به وجود می آید اما توجه به این علائم و پیگیری منظم آنها در تشخیص زودرس بیماری بسیار کمک کننده بوده و ضروری است. عوامل خطر سرطان کولون: علل و عوامل اصلي ايجاد بيماري سرطان روده بزرگ ناشناخته هستند ولي عوامل خطرساز آن تقريباً شناخته شده اند و همانطور که مي دانيم عوامل خطرساز احتمال ابتلا به بيماري را افزايش مي دهند. عوامل خطر سرطان کولون متعدد بوده و بسته به اینکه بتوان ٱنها را تغییر داد یا نه به دو نوع تقسیم می کنند: عوامل خطری که نمی توان آنها را تغییر داد، شامل موارد زیر است: - سن: با افزایش سن، احتمال خطر بروز سرطان بیشتر می شود. تحقیقات نشان می دهد که تعداد بسیار کمی از افراد پایین 50 سال، به این بیماری دچار شده اند. - تاریخچه خانوادگی: اگر یکی از اقوام درجه یک (پدر، مادر، خواهر یا برادر) قبل از 60 سالگی دچار سرطان شده باشند، شما هم در معرض خطر قرار دارید. - تاریخچه فردی: اگر شما سرطان کولون گرفته اید و بهبود یافته اید، باز هم در معرض خطر هستید. - نژاد : در بعضي از نژادها سرطان روده بزرگ شایعتر است - سابقه بیماری: تحقیقات نشان داده است در افرادی که دچار دیابت هستند، احتمال خطر سرطان زیاد است. خانم هایی که مبتلا به سرطان تخمدان، رحم، یا پستان بوده اند، در معرض خطر این سرطان می باشند. - پولیپ ها: این بیماری به صورت رشد توده‌های خوش خیم در جدار روده تعریف می‌شود که معمولاً بعد از سن 50 سالگی شایع است. پولیپ ها شانس ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش می‌دهند. - کولیت اولسروز: در این بیماری پوشش جدار روده بزرگ دچار التهاب شده است. افراد مبتلا به این بیماری شانس بیشتری جهت ابتلا به سرطان کولون و رکتوم دارند. در اينصورت از همان جواني بفکر ارزيابي بيماري خود باشيد و گهگاه آزمايشات لازم را انجام دهيد عوامل خطری که می توان آنها را تغییر داد: - رژیم غذایی: رژیم های پرچرب( بخصوص با منابع حيواني ) و کم فیبر باعث افزایش سرطان می گردد. همچنین رژیم های حاوی گوشت قرمز، شانس ابتلا به سرطان کولون را افزایش می دهد. برای جلوگیری از سرطان می توان بیشتر سبزیجات و میوه را مصرف کرد. - ورزش کردن: کسانی که فعاليت بدني ناچيز دارند و ورزش نمی کنند، باید منتظر سرطان باشند. حداقل 30-45 دقیقه در روز ورزش برای سه روز در هفته از ابتلای شما به بسیاری از بیماریها جلوگیری می کند. - چاقی: چاقی از بزرگ ترین عوامل مرگ ناشی از سرطان است، در نتیجه برنامه غذایی خود را طوری تنظیم کنید که وزنتان متعادل بماند. البته وجود چربي اضافي دور کمر در مقايسه با چربي اضافي رانها و باسن احتمال ابتلا را بيشتر تشديد مي نمايد. مطالعات اخیر نیز نشان دهنده این امر است که خطر بروز سرطان روده بزرگ در مردانی که دارای اضافه وزن و یا چاق هستند 25 درصد بیشتر نسبت به سایر افراد است و همچنین زنانی که دارای چاقی و یا افزایش وزن هستند 85 درصد بیشتر نسبت به سایر افراد به سرطان روده بزرگ مبتلا می شوند از طرفی شانس زنده ماندن در ميان زنان چاق مبتلا به اين بيماري نسبت به بيماراني كه وزن طبيعي دارند كمتر است. پژوهشگران معتقدند زناني كه سطوح بيشتري از پروتئين لپتين «پروتئين مربوط به چاقي» و مقاومت بيشتري در برابر انسولين دارند بيشتر مستعد ابتلا به ديابت بزرگسالان هستند. اين افراد همچنين استروژن بيشتري در گردش خون خود دارند كه تمام اين عوامل ممكن است بر پيشرفت يك تومور تاثير داشته باشد. بر اساس این شواهد چاقی یکی از دلایل اصلی بروز سرطان روده بزرگ بوده و محققان برای از بین بردن این بیماری خطرناک و ابتلا نشدن به آن، کنترل وزن و ورزش را به افراد پیشنهاد می دهند. - سیگار کشیدن: سیگار نه تنها به ریه آسیب می رساند، بلکه باعث مرگ 12 درصد از بیماران سرطانی می شود. سیگار موجب تورم رگ می شود و مواد مضر آن جذب خون می گردند، به همین سبب افزایش دهنده سرطان شناخته شده است. بطور کلی سيگاريها ۳۰ تا ۴۰ درصد بيشتر از غيرسيگاريها احتمال مرگ و مير با ابتلا به سرطان روده بزرگ دارند - نوشیدن مشروبات الکلی : مشروبات الکلی نیز موجب بروز سرطان و انواع بیماری ها می شوند. تشخیص: پیشرفت سرطان روده بسیار کند است و به ‌تدریج پولیپ‌ها بدخیم می‌شود. از ایجاد پولیپ تا تبدیل شدن به یک پولیپ بدخیم 10 سال طول می‌کشد و برداشتن آن 90 درصد سرطان را به تأخیر می‌اندازد.رشد سرطان روده ممکن است سال‌ها به طول بینجامد و تشخیص به موقع آن، شانس بهبودی را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد. بنابراین، انجام تست‌های دوره‌ای که در متن زیر آمده اند، در افرادی که در گروه خطر قرار دارند توصیه می‌شود. - تست بررسی کولون با استفاده از انگشت ‏‎(DRE)‎‏‏ : تنها تومورهای بزرگ و قابل لمس را آشکار می‌کند. - آزمایش وجود لخته خون در مدفوع - آزمایش خون ‏: وجود برخی از انواع خاص پروتئین‌ها در خون بیمار، علامت تومور است. - سیگموئیدوسکوپی: که با استفاده از دستگاه مخصوص از انتهای روده بزرگ وارد شده، هر گونه پولیپ یا موارد غیرعادی را شناسایی می‌کند. - پروکتوسکوپی : در این روش از طریق دستگاه‌های خاصی به صورت مستقیم داخل راست روده و قسمت‌های تحتانی روده بزرگ مورد مشاهده قرار می‌گیرد. از طریق این روش نیمی از سرطان ها، قابل تشخیص هستند. در این روش ممکن است بیمار احساس فشار کند، اما دردی را احساس نخواهد کرد. - کولونوسکوپی : از طریق این روش نیز با ابزارهای خاصی، مشاهده کلی روده بزرگ و راست روده ممکن می‌شود. در این حالت نیز فرد دردی را احساس نخواهد کرد. - بیوپسی : در صورت وجود هر گونه توده در طول این قسمت‌ها نیاز است که بخشی از توده برداشته شود تا در زیر میکروسکوپ از نظر وجود بافت یا سلول های سرطانی مورد بررسی قرار گیرد. - مشاوره ژنتیک ‏: تست و مشاوره ژنتیک در خانواده‌هایی که به‌صورت وراثتی احتمال ابتلا به مواردی از سرطان کولون نظیر سرطان روده غیرپولیپی ‏‎(HNPCC)‎‏ یا پولیپ غده‌ای خانوادگی ‏‎(FAP)‎‏ را دارند، پیشنهاد می‌شود. پيشگيري: استفاده از رژیم غذایی که سرشار از مواد فیبردار باشد، سلاح مناسبی برای مقابله با این سرطان است. فیبر خوراکی قسمتی از مواد غذایی است که در حین فرایند هضم، تجزیه نمی شود و به راحتی از دستگاه های گوارشی عبور می کند. فیبرها مقدار آبی را که در دستگاه گوارش و در حین هضم غذا آزاد می شود، جذب می کنند. این کار باعث می شود تا سوخت و ساز بدن روند هماهنگ تری پیدا کند. هرچه غذا مدت زمان کمتری در بدن باقی بماند، مواد زیان آور آن کمتر به بدن آسیب می رسانند. این مواد زیان آور به کمک فیبرها خیلی سریعتر دفع می شوند. بهترین منابع فیبر خوراکی شامل حبوبات، غلات، سبزیجات و میوه ها هستند بنابراین مصرف زياد سبزيجات ، ميوه جات و اجتناب از غذاهاي پرچرب نقش بسيار مهمي در پيشگيري از سرطانهاي روده بزرگ دارد. ترکیبات موجود در زردچوبه و پیاز (کورکومین و کوئرستین) موجب کاهش اندازه و تعداد پولیپ های روده می شود. کوئرستین (quercetin) در پیاز ، یک آنتی اکسیدان است. این آنتی اکسیدان در سیب، چای، انگورقرمز، پرتقال، لیمو، آلبالو و سبزیجات سبز رنگ نیز یافت می شود. کوئرستین نه تنها در کوچک کردن سلول های سرطانی اثر دارد، بلکه در جلوگیری از آلرژی و ورود بعضی میکروب ها به بدن نقش بسزایی دارد.کورکومین (curcumin) که در زردچوبه وجود دارد، در بدن به دو صورت ظاهر می شود: آنتی اکسیدان و آنتی باکتریال (از ورود باکتری به بدن جلوگیری می کند) علاوه بر این زردچوبه در سلامتی کبد، کاهش کلسترول خون و جلوگیری از فعالیت سلول های سرطانی به خصوص در سرطان های سینه، خون و روده بزرگ نقش بسزایی دارد لذا دریافت متعارف این مواد غذایی و نه بمقدار بسیار زیاد، توصیه می گردد. ورزش منظم بسيار کارساز مي باشد که البته بايد روزانه حداقل ۳۰ دقيقه باشد .افرادي که داراي عوامل خطرساز فوق الذکر مي باشند بايد در همان سنين جواني بفکر ارزيابيهاي کاملتر باشند و بطور منظم تحت آزمايشات توصيه شده پزشک خود قرار گيرند . بخصوص از نظر خون مخفي در مدفوع که اينکار در حال حاضر از طريق کيتهايي که در داروخانه ارائه مي شود امکان پذير است درمان: انتخاب روش درمانی به پیشرفت سرطان بستگی دارد. در مواقعی که سرطان در مراحل اولیه تشخیص داده می‌شود، قابل درمان است. بنابراین سرطان روده بزرگ، مانند بسياري از سرطانهاي ديگر هر چه سريعتر و در مراحل ابتدايي تر تشخيص داده شود شانس بهبود کامل پس از درمان بيشتر است .بطور کلي سه نوع درمان اصلي شامل جراحي ، راديوتراپي و شيمي درماني براي سرطان روده بزرگ وجود دارد که ممکن است برحسب ميزان پيشرفت بيماري ۲ تا ۳ نوع آنها همزمان و يا يکي پس از ديگري انجام شود .جراحي درمان اصلي در سرطان روده بزرگ بحساب مي آيد . گاهي در روند برداشت قسمتي از روده بزرگ از سمت روده به سوراخي که در پوست شکم تعبيه مي شود متصل مي شود تا مدفوع از اين طريق خارج شود که به اين سوراخ کلستولي گفته مي شود . نگهداري کلستومي شرايط و آموزش خاص مي طلبد .راديو تراپي قبل از جراحي در مورد تومورهاي بزرگ مي تواند انجام شود تا حجم تومور کاهش يابد و جراحي را تسهيل نمايد از طرفي بعد از جراحي نيز در مورد سلولهاي سرطاني که ممکن است د رطي جراحي توسط جراح برداشته نشوند انجام مي شوند .البته استفاده اصلي از راديو تراپي در سرطان روده بزرگ زماني است که توده سرطاني به بافت يا عضو داخلي چسبيده باشد و براي از بين بردن سلولهاي سرطاني باقيمانده احتمالي استفاده مي شود


شرکت مدیسا رایا درمان

News  |   Gallery  |   RSS  |   Webmaster  |   Register  |   Contact Us

©Minimally Invasive Surgery Research & Training Center of Excellence - طراحی و برنامه نویسی توسط مهندس علیرضا آذرنگ